Ο καρκίνος του μαστού δεν σταματά στα 70 ή στα 80. Όταν η διάγνωση έρχεται σε μεγάλη ηλικία, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποια θεραπεία αντιμετωπίζει καλύτερα τον όγκο, αλλά και ποια ταιριάζει στον οργανισμό, στην καθημερινότητα και στις επιθυμίες της συγκεκριμένης γυναίκας. Οι σύγχρονες συστάσεις ζητούν οι αποφάσεις να μη στηρίζονται μόνο στον αριθμό των ετών. Παρακάτω εξηγούμε τι λαμβάνεται υπόψη και ποιες ερωτήσεις αξίζει να κάνει η ασθενής και η οικογένειά της.
Γιατί η ηλικία από μόνη της δεν αρκεί
Οι ευρωπαϊκές συστάσεις για τη φροντίδα ηλικιωμένων ασθενών με καρκίνο του μαστού, που επικαιροποιήθηκαν το 2021 από κοινή ομάδα ειδικών στον μαστό και στη γηριατρική ογκολογία, σημειώνουν ότι η νόσος γίνεται όλο και συχνότερη στους ηλικιωμένους και ότι τα δεδομένα για αυτή την ομάδα παραμένουν περιορισμένα. Γι’ αυτό προτείνουν η απόφαση να λαμβάνει υπόψη τη γηριατρική εκτίμηση, το προσδόκιμο ζωής, τους άλλους πιθανούς λόγους θανάτου και τις προτιμήσεις της ασθενούς, και όχι μόνο την ηλικία.
Στην πράξη, δύο γυναίκες 75 ετών με παρόμοια διάγνωση μπορεί να ανεχθούν πολύ διαφορετικά την ίδια θεραπεία. Επιπλέον, έως και 9 στους 10 ηλικιωμένους με καρκίνο έχουν τουλάχιστον ένα ακόμη χρόνιο νόσημα, κάτι που η θεραπευτική ομάδα πρέπει να λάβει υπόψη.
Τι εξετάζει η γηριατρική εκτίμηση
Η γηριατρική εκτίμηση είναι ένα σύνολο ερωτήσεων και απλών δοκιμασιών που δίνει στη θεραπευτική ομάδα πιο ολοκληρωμένη εικόνα της υγείας. Συνήθως ξεκινά με ερωτηματολόγιο που συμπληρώνει η ίδια η ασθενής ή κάποιος που τη φροντίζει, σε 5-10 λεπτά, και ακολουθούν σύντομα τεστ, όπως ένα τεστ βάδισης και ένας έλεγχος μνήμης. Εξετάζει:
- τη δύναμη, την κινητικότητα, την ισορροπία και τον κίνδυνο πτώσης,
- τη μνήμη και τη σκέψη,
- όλα τα φάρμακα, μαζί με όσα δίνονται χωρίς συνταγή και τα συμπληρώματα,
- τη διατροφή, το βάρος και την όρεξη,
- τη συναισθηματική υγεία, όπως το άγχος και την κατάθλιψη,
- τη στήριξη στις καθημερινές δουλειές και στις μετακινήσεις,
- τους προσωπικούς στόχους και τις αξίες της.
Η αξία της φαίνεται και στην έρευνα. Σε μελέτη με περισσότερους από 700 ασθενείς με καρκίνο, ηλικίας 70 ετών και άνω, όσοι είχαν φροντίδα καθοδηγούμενη από τη γηριατρική εκτίμηση εμφάνισαν λιγότερες σοβαρές παρενέργειες (περίπου 50% έναντι περίπου 70%) και λιγότερες πτώσεις, χωρίς διαφορά στην επιβίωση.
Χειρουργείο: η γενική υγεία μετρά περισσότερο από τα χρόνια
Αφού οι αποφάσεις δεν στηρίζονται μόνο στην ηλικία, ούτε η χειρουργική αντιμετώπιση αποκλείεται εξ ορισμού. Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί αντένδειξη για χειρουργείο, όπως εξηγεί ένας αναλυτικός οδηγός για το πώς ζυγίζεται το όφελος απέναντι στην επιβάρυνση στον καρκίνο του μαστού σε μεγάλη ηλικία. Αυτό που κρίνει την επιλογή είναι η προεγχειρητική εκτίμηση, τα συνυπάρχοντα νοσήματα, η λειτουργικότητα στην καθημερινή ζωή και τα χαρακτηριστικά του όγκου.
Για γυναίκες με εύθραυστη υγεία ή πολλά συνυπάρχοντα νοσήματα, η συζήτηση με τη θεραπευτική ομάδα είναι πιο λεπτή: τι κερδίζει η ασθενής με κάθε επιλογή, τι ρισκάρει και πώς θα είναι η ανάρρωσή της στο σπίτι.
Ακτινοθεραπεία: πότε συζητείται η παράλειψή της
Μετά από χειρουργείο που διατηρεί τον μαστό, η ακτινοθεραπεία μειώνει τον κίνδυνο τοπικής υποτροπής. Σε μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη, γυναίκες 65 ετών και άνω είχαν όγκο βαθμού κακοήθειας 1 ή 2, θετικό στους ορμονικούς υποδοχείς, έως 3 εκατοστά, χωρίς προσβολή λεμφαδένων και με καθαρά όρια εκτομής, και έλαβαν ορμονοθεραπεία για 5 χρόνια. Όσες δεν έκαναν ακτινοθεραπεία είχαν στη δεκαετία τοπική υποτροπή 9,5%, έναντι 0,9% όσων την έκαναν, ενώ η συνολική επιβίωση ήταν σχεδόν ίδια (80,8% και 80,7%).
Για επιλεγμένες γυναίκες, λοιπόν, η παράλειψη της ακτινοθεραπείας είναι μια επιλογή προς συζήτηση και όχι κανόνας. Προϋπόθεση είναι η ορμονοθεραπεία να συνεχιστεί κανονικά για χρόνια. Και επειδή η ακτινοθεραπεία έχει πραγματική αξία για τον τοπικό έλεγχο της νόσου, η τελική απόφαση προσαρμόζεται στους στόχους και στις αξίες κάθε γυναίκας.
Ορμονοθεραπεία και χημειοθεραπεία
Στη μελέτη που περιγράψαμε, η παράλειψη της ακτινοθεραπείας αφορούσε μόνο γυναίκες που έπαιρναν ορμονοθεραπεία για 5 χρόνια. Γι’ αυτό, πριν από κάθε απόφαση, αξίζει να συζητηθεί πρακτικά αν η ασθενής μπορεί να παίρνει τα χάπια της με συνέπεια: ποιος θα τη βοηθά με τις συνταγές, πώς θα θυμάται τη δόση και σε ποιον θα απευθυνθεί αν εμφανίσει ενοχλήσεις.
Για τη χημειοθεραπεία, οι επικαιροποιημένες ευρωπαϊκές συστάσεις περιλαμβάνουν πλέον εργαλεία που βοηθούν να εκτιμηθεί εκ των προτέρων ο κίνδυνος τοξικότητας, και καλύπτουν επίσης τα γονιδιακά προφίλ του όγκου. Με αυτά η ομάδα μπορεί να σταθμίσει πόσο επιθετική είναι η νόσος απέναντι στο πόσο καλά θα αντέξει η ασθενής τη θεραπεία.
Οι προτιμήσεις της ασθενούς και οι ερωτήσεις για το ραντεβού
Οι προτιμήσεις της ίδιας της γυναίκας είναι από τα στοιχεία που οι συστάσεις ζητούν να λαμβάνονται υπόψη, και οι προσωπικοί στόχοι αποτελούν μέρος της γηριατρικής εκτίμησης. Κάποια δίνει προτεραιότητα στη μέγιστη μείωση του κινδύνου, κάποια άλλη στην αυτονομία της ή στο να αποφύγει συχνές μετακινήσεις για θεραπεία. Χρήσιμες ερωτήσεις για τη συζήτηση με τη θεραπευτική ομάδα:
- Τι κερδίζω με κάθε επιλογή στη δική μου περίπτωση και τι κινδυνεύω;
- Πώς θα επηρεάσει η θεραπεία την καθημερινότητα και την κινητικότητά μου;
- Πόσες επισκέψεις στο νοσοκομείο χρειάζονται και ποιος μπορεί να με συνοδεύει;
- Αν επιλέξω να μην κάνω μια θεραπεία, τι παρακολούθηση θα χρειαστώ;
- Πώς ταιριάζουν τα νέα φάρμακα με όσα ήδη παίρνω;
Βοηθά να υπάρχει στο ραντεβού ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης, καθώς και μια γραπτή λίστα με όλα τα φάρμακα και τα συμπληρώματα.
Συνοψίζοντας
Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού στην τρίτη ηλικία δεν είναι ούτε «λιγότερη» ούτε «ίδια για όλες». Είναι εξατομικευμένη: λαμβάνει υπόψη τα χαρακτηριστικά του όγκου, περνά από τη γηριατρική εκτίμηση και καταλήγει σε κοινή απόφαση της γυναίκας με τη θεραπευτική ομάδα. Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά τη συζήτηση με τον θεράποντα γιατρό.
Πηγές
- PubMed, Updated recommendations regarding the management of older patients with breast cancer: a joint paper from the European Society of Breast Cancer Specialists (EUSOMA) and the International Society of Geriatric Oncology (SIOG). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34000244/
- American Cancer Society, How Geriatric Assessments Can Benefit Older Adults with Cancer. https://www.cancer.org/cancer/latest-news/how-geriatric-assessments-can-benefit-older-adults-with-cancer.html
- National Cancer Institute, For Older Adults, Geriatric Assessment Reduces Cancer Treatment Side Effects. https://www.cancer.gov/news-events/cancer-currents-blog/2021/cancer-geriatric-assessment-fewer-side-effects
- ESMO, Radiotherapy Can Be Safely Omitted in Older Women with Low-Risk HR-Positive Early Breast Cancer Treated with Adjuvant Endocrine Therapy. https://esmo.org/oncology-news/radiotherapy-can-be-safely-omitted-in-older-women-with-low-risk-hr-positive-early-breast-cancer-treated-with-adjuvant-endocrine-therapy
Βρήκατε κάτι λάθος;
Αν κάποιο στοιχείο εδώ έχει αλλάξει ή είναι ανακριβές, η διόρθωση αξίζει περισσότερο από το αρχικό κείμενο.
Στείλτε μας διόρθωση


