Στο ράφι ενός πρατηρίου, ενός καταστήματος με είδη σπιτιού ή ενός συνεργείου θα βρείτε συχνά δοχεία με την ένδειξη «απιονισμένο νερό». Μοιάζει με απλό νερό, όμως δεν είναι το ίδιο με αυτό που τρέχει από τη βρύση. Η διαφορά βρίσκεται σε όσα δεν περιέχει, και αυτό εξηγεί γιατί το χρησιμοποιούμε σε μπαταρίες, σε ψυγεία αυτοκινήτων και σε συσκευές ατμού.
Τι σημαίνει απιονισμός
Το νερό της βρύσης κουβαλά διαλυμένες ουσίες, όπως ασβέστιο, νάτριο και πυρίτιο. Μέσα στο νερό αυτές οι ουσίες υπάρχουν με τη μορφή ιόντων με ηλεκτρικό φορτίο: θετικά (κατιόντα) ή αρνητικά (ανιόντα). Ο απιονισμός, που λέγεται και απομεταλλίωση, είναι η διαδικασία που αφαιρεί αυτά τα διαλυμένα στερεά από το νερό μέσω ιοντοανταλλαγής.
Με απλά λόγια, το απιονισμένο νερό είναι νερό από το οποίο έχουν αφαιρεθεί τα άλατα και τα μέταλλα που δίνουν στο νερό της βρύσης τη «σκληρότητά» του και την αγωγιμότητά του.
Πώς παράγεται: οι ρητίνες ιοντοανταλλαγής
Η πιο διαδεδομένη μέθοδος χρησιμοποιεί ρητίνη ιοντοανταλλαγής, δηλαδή μικρά σφαιρίδια διαμέτρου περίπου μισού χιλιοστού. Οι ενεργές ομάδες στην επιφάνειά τους δεσμεύουν τα θετικά ή τα αρνητικά ιόντα του νερού και στη θέση τους απελευθερώνουν ιόντα υδρογόνου ή υδροξυλίου. Υπάρχει και η ηλεκτρική εκδοχή, όπου μεμβράνες ιοντοανταλλαγής και ηλεκτρικό ρεύμα διαχωρίζουν τα κατιόντα από τα ανιόντα.
Σε βιομηχανικές μονάδες το νερό συχνά προκαθαρίζεται και περνά πρώτα από αντίστροφη όσμωση, ενώ ο απιονισμός αφαιρεί τα ιόντα που απομένουν. Στο υψηλότερο επίπεδο καθαρότητας, το νερό φτάνει σε ειδική αντίσταση κοντά στα 18 megohm-cm, ένδειξη ότι σχεδόν δεν περιέχει πια ιόντα που να άγουν το ρεύμα.
Απιονισμένο ή απεσταγμένο;
Τα δύο συχνά μπερδεύονται, αλλά παράγονται διαφορετικά. Το απεσταγμένο νερό προκύπτει από βρασμό και συμπύκνωση των υδρατμών, ενώ το απιονισμένο από την ανταλλαγή ιόντων που περιγράψαμε. Στην πράξη και τα δύο έχουν πολύ λιγότερα άλατα από το νερό της βρύσης. Σε ορισμένες εφαρμογές οι κατασκευαστές δείχνουν προτίμηση στο ένα από τα δύο, γι’ αυτό αξίζει πάντα να διαβάζετε τις οδηγίες του εξοπλισμού σας.
Μπαταρίες μολύβδου-οξέος: πότε και πώς προσθέτουμε νερό
Οι ανοιχτές μπαταρίες μολύβδου-οξέος χάνουν νερό κατά τη φόρτιση, καθώς εκλύουν αέρια. Γι’ αυτό χρειάζονται συμπλήρωμα, αλλά όχι με νερό βρύσης ή άλλο νερό πλούσιο σε μέταλλα, που μπορεί να βλάψει τη μπαταρία. Κατασκευαστές μπαταριών συνιστούν απεσταγμένο ή απιονισμένο νερό.
Μερικοί πρακτικοί κανόνες από τους κατασκευαστές:
- Συμπληρώνετε νερό αφού η μπαταρία φορτιστεί πλήρως, γιατί τότε η στάθμη του ηλεκτρολύτη είναι στο υψηλότερο σημείο.
- Αν οι πλάκες είναι ακάλυπτες πριν τη φόρτιση, προσθέτετε μόνο όσο νερό χρειάζεται για να καλυφθούν και μετά φορτίζετε.
- Προσθέτετε μόνο νερό, ποτέ οξύ, και δεν γεμίζετε υπερβολικά, γιατί η υπερχείλιση προκαλεί ζημιά.
- Ο ηλεκτρολύτης είναι όξινος, οπότε αποφεύγετε την επαφή με το δέρμα.
Για τέτοιες χρήσεις, ένα έτοιμο απιονισμένο νερό σε συσκευασία, όπως αυτό της Eurochem, χημικής εταιρείας που ιδρύθηκε στην Αθήνα το 1981, προορίζεται ακριβώς για μπαταρίες, ατμοσίδερα και ψυγεία αυτοκινήτων.
Ψυγείο αυτοκινήτου: το νερό μετρά όσο και το αντιψυκτικό
Στο κύκλωμα ψύξης του κινητήρα το νερό δεν μπαίνει ποτέ μόνο του. Χρησιμοποιείται πάντα μαζί με ψυκτικό υγρό, και μια αναλογία 50:50 είναι δοκιμασμένη επιλογή, εκτός αν ο κατασκευαστής του κινητήρα ορίζει κάτι άλλο. Η ανάμειξη γίνεται έξω από το σύστημα και όχι με χωριστή προσθήκη του καθενός.
Το πρόβλημα με το σκληρό νερό είναι τα άλατα. Όταν ένα κύκλωμα με διαρροή συμπληρώνεται ξανά και ξανά, κάθε συμπλήρωμα φέρνει νέα σκληρότητα. Τα ανθρακικά άλατα ασβεστίου και μαγνησίου επικάθονται, μειώνουν τη μεταφορά θερμότητας, και τα κομμάτια που αποκολλώνται φθείρουν τη μηχανική τσιμούχα της αντλίας νερού, που μπορεί να καταλήξει σε βλάβη. Νερό χαμηλής σκληρότητας περιορίζει αυτόν τον κίνδυνο, ενώ θαλασσινό νερό, νερό βροχής ή νερό από αφαλάτωση με υπολειμματικά άλατα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται.
Συσκευές ατμού και άλλες καθημερινές χρήσεις
Η ίδια λογική ισχύει και στα ατμοσίδερα: τα άλατα του νερού μένουν πίσω όταν το νερό εξατμίζεται, και με τον καιρό σχηματίζουν άλατα στο εσωτερικό. Κάθε κατασκευαστής όμως ορίζει ποιο νερό δέχεται η συσκευή του, άλλοτε σκέτο απιονισμένο και άλλοτε ανάμειξη με νερό βρύσης, οπότε οι οδηγίες χρήσης είναι ο πρώτος οδηγός.
Σε μεγαλύτερη κλίμακα, το απιονισμένο νερό τροφοδοτεί λέβητες και πύργους ψύξης, ώστε να μειώνεται η χρήση χημικών, και χρησιμοποιείται ως νερό διεργασιών στη φαρμακοβιομηχανία, στη μικροηλεκτρονική, στην παραγωγή ενέργειας, στα τρόφιμα και στη χημική βιομηχανία.
Συνοπτικά
Το απιονισμένο νερό είναι νερό χωρίς τα διαλυμένα ιόντα που κάνουν το νερό της βρύσης σκληρό. Αυτό το κάνει χρήσιμο εκεί όπου τα άλατα προκαλούν ζημιά: στις μπαταρίες, στο κύκλωμα ψύξης μαζί με το σωστό αντιψυκτικό και στις συσκευές ατμού. Δεν είναι νερό για πόση, και σε κάθε εφαρμογή η σωστή επιλογή ξεκινά από τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Πηγές
- Veolia Water Technologies, Deionised Water. https://www.veoliawatertechnologies.co.uk/technologies/deionisation
- Kurita Water Industries, Deionization Technologies. https://www.kurita.co.jp/english/technology/core_technology/deionized.html
- Trojan Battery, Quick Battery Watering Guide. https://www.trojanbattery.com/technology/flooded-lead-acid/quick-battery-watering-guide
- MS Motorservice, Coolant: mixing ratio. https://www.ms-motorservice.com/sg/en/technipedia/coolant-mixing-ratio
Βρήκατε κάτι λάθος;
Αν κάποιο στοιχείο εδώ έχει αλλάξει ή είναι ανακριβές, η διόρθωση αξίζει περισσότερο από το αρχικό κείμενο.
Στείλτε μας διόρθωση


