Πώς να προετοιμαστείτε για βιοψία μαστού και τι να ρωτήσετε

Όταν μια μαστογραφία ή ένας υπέρηχος δείχνει κάτι που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, το επόμενο βήμα είναι συχνά η λήψη ιστού με βελόνα. Το άκουσμα φέρνει άγχος, κυρίως γιατί οι περισσότεροι δεν ξέρουν τι ακριβώς θα συμβεί. Λίγη προετοιμασία και μερικές σωστές ερωτήσεις κάνουν τη διαδικασία πιο προβλέψιμη και βοηθούν να μη μείνει τίποτα αδιευκρίνιστο.

Τι είναι η βιοψία με βελόνα

Στη βιοψία με κόπτουσα βελόνα (core biopsy) ο γιατρός χρησιμοποιεί μια κοίλη βελόνα για να πάρει μερικά μικρά κυλινδρικά δείγματα ιστού από την ύποπτη περιοχή. Ορισμένα συστήματα λειτουργούν με ελατήριο και άλλα με αναρρόφηση (vacuum). Η βελόνα κατευθύνεται με τη βοήθεια απεικόνισης ή, όταν η αλλοίωση ψηλαφάται, με την αφή. Τα δείγματα τα εξετάζει στο μικροσκόπιο ο παθολογοανατόμος, ο οποίος βγάζει και την τελική διάγνωση.

Η εξέταση γίνεται συνήθως χωρίς νοσηλεία. Συχνά δείχνει καθαρά αν υπάρχει καρκίνος και συνήθως δίνει αρκετό ιστό για τις πρόσθετες εργαστηριακές εξετάσεις που μπορεί να χρειαστούν.

Τι να πείτε στον γιατρό πριν από την εξέταση

Ενημερώστε τον γιατρό για όλα τα φάρμακα που παίρνετε, μαζί με τα φυτικά συμπληρώματα, και για τυχόν αλλεργίες, ιδιαίτερα σε αναισθητικά. Η ασπιρίνη, τα αντιπηκτικά και ορισμένα συμπληρώματα αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας, γι’ αυτό μπορεί να σας ζητηθεί να τα σταματήσετε για λίγες ημέρες. Μην τα διακόψετε χωρίς οδηγία· αν και πότε θα σταματήσουν το αποφασίζει ο γιατρός.

Αν υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης, πρέπει να το αναφέρετε. Πείτε επίσης αν δυσκολεύεστε να μείνετε μπρούμυτα για αρκετή ώρα, γιατί στη στερεοτακτική βιοψία η εξέταση γίνεται συνήθως σε ειδικό τραπέζι όπου ξαπλώνετε μπρούμυτα, ενώ σε ορισμένα κέντρα καθιστά.

Για την ίδια την ημέρα βοηθούν μερικά απλά πράγματα:

• Αν η βιοψία γίνει με μαστογραφική καθοδήγηση, μη βάλετε αποσμητικό, πούδρα, λοσιόν ή άρωμα στις μασχάλες και στο στήθος.
• Φορέστε άνετα ρούχα. Πιθανότατα θα σας δοθεί ρόμπα και θα χρειαστεί να βγάλετε τα κοσμήματα από την περιοχή.
• Φορέστε σουτιέν, που θα στηρίξει το στήθος μετά την εξέταση και θα κρατήσει στη θέση της μια κρύα κομπρέσα.
• Κανονίστε να σας συνοδεύσει κάποιος, ιδίως αν πρόκειται να γίνει καταστολή. Ένα δεύτερο άτομο βοηθά και να θυμηθείτε όσα θα ειπωθούν.

Οι ερωτήσεις που αξίζει να έχετε γραμμένες

Γράψτε τις απορίες σας σε ένα χαρτί και πάρτε το μαζί σας, ώστε να μη χαθούν μέσα στο άγχος της στιγμής. Μερικές ερωτήσεις καλύπτουν τα περισσότερα:

• Τι είδος βιοψίας χρειάζομαι και γιατί;
• Αν η περιοχή δεν ψηλαφάται, πώς θα εντοπιστεί;
• Θα γίνει τοπική αναισθησία ή θα χρειαστεί καταστολή;
• Θα τοποθετηθεί κλιπ σήμανσης και τι γίνεται με αυτό στη συνέχεια;
• Πόση ώρα θα διαρκέσει και θα χρειαστώ συνοδό για την επιστροφή;
• Πότε μπορώ να βγάλω τον επίδεσμο και να κάνω ντους;
• Για πόσο πρέπει να αποφύγω το σήκωμα βάρους ή την έντονη κίνηση του χεριού;
• Ποια συμπτώματα σημαίνουν ότι πρέπει να επικοινωνήσω μαζί σας;
• Πότε θα έχουμε αποτελέσματα και ποιος θα μου τα εξηγήσει;

Η μέθοδος εξαρτάται από το ποια απεικόνιση δείχνει καλύτερα το εύρημα. Ο υπέρηχος προτιμάται όταν η αλλοίωση φαίνεται σε αυτόν, η στερεοτακτική καθοδήγηση με μαστογραφία ή τομοσύνθεση χρησιμοποιείται συχνά για μικροαποτιτανώσεις ή ευρήματα που δεν φαίνονται καθαρά στον υπέρηχο, ενώ η μαγνητική τομογραφία κρατιέται για αλλοιώσεις που εμφανίζονται μόνο σε αυτήν. Για το πότε ενδείκνυται κάθε προσέγγιση μπορείτε να διαβάσετε και στη σελίδα για τη βιοψία μαστού του μαστολόγου Γεωργίου Η. Μεταξά.

Τι να περιμένετε την ημέρα της βιοψίας

Η διαδικασία ολοκληρώνεται συνήθως μέσα σε μία ώρα. Με καθοδήγηση υπερήχου ξαπλώνετε ανάσκελα ή ελαφρά στο πλάι, με το χέρι πάνω από το κεφάλι. Στη στερεοτακτική μέθοδο το στήθος συμπιέζεται και μένει σταθερό σε όλη τη διάρκεια.

Πρώτα γίνεται τοπική αναισθησία στο δέρμα και στον βαθύτερο ιστό. Θα νιώσετε ένα τσίμπημα και ελαφρύ κάψιμο, και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα η περιοχή μουδιάζει. Ακολουθεί μια πολύ μικρή τομή στο δέρμα για να περάσει η βελόνα. Κατά τη λήψη των δειγμάτων είναι φυσιολογικό να νιώθετε πίεση και να ακούτε κλικ ή βόμβο από το εργαλείο. Αυτό που ζητείται από εσάς είναι να μην κινείστε.

Με υπερηχογραφική καθοδήγηση λαμβάνονται συνήθως τρία έως έξι δείγματα, ενώ με συσκευές αναρρόφησης συνήθως οκτώ έως δέκα. Στο τέλος μπορεί να τοποθετηθεί ένα μικροσκοπικό κλιπ στο σημείο, ώστε να εντοπίζεται εύκολα σε μελλοντικές εξετάσεις. Το κλιπ δεν φαίνεται και δεν ψηλαφάται, είναι συμβατό με μαγνητική τομογραφία και δεν ενεργοποιεί ανιχνευτές μετάλλων. Μπορεί να γίνει και μια μαστογραφία για να επιβεβαιωθεί η θέση του. Η αιμορραγία σταματά με πίεση και το σημείο καλύπτεται με επίδεσμο, συνήθως χωρίς ράμματα.

Οι πρώτες ημέρες μετά

Πρήξιμο, μελανιά και ευαισθησία στο σημείο είναι συνηθισμένα και υποχωρούν σταδιακά. Ο γιατρός μπορεί να σας προτείνει κρύα κομπρέσα και κάποιο απλό παυσίπονο, ενώ ένα σουτιέν που στηρίζει καλά βοηθά να περιοριστεί το πρήξιμο. Για τουλάχιστον 24 ώρες αποφεύγεται η έντονη σωματική δραστηριότητα και, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι συνηθισμένες ασχολίες επανέρχονται την επόμενη μέρα. Η βιοψία με βελόνα συνήθως δεν αφήνει ουλή.

Οι σοβαρές επιπλοκές είναι σπάνιες. Αιμάτωμα ή αιμορραγία εμφανίζεται σε λιγότερο από 1% των ασθενών και λοίμωξη που χρειάζεται αντιβίωση σε λιγότερους από 1 στους 1.000. Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας αν παρατηρήσετε έντονο πρήξιμο, αιμορραγία, υγρό από το σημείο, κοκκίνισμα ή θερμότητα στο στήθος.

Η αναμονή για τα αποτελέσματα

Η απάντηση από το εργαστήριο χρειάζεται συνήθως τουλάχιστον μερικές ημέρες. Ρωτήστε από πριν ποιος θα σας ενημερώσει και με ποιον τρόπο, ώστε να μην περιμένετε με αβεβαιότητα.

Μερικές φορές το αποτέλεσμα δεν είναι σαφές ή δεν συμφωνεί με όσα έδειξε η απεικόνιση. Τότε μπορεί να χρειαστεί νέα βιοψία με βελόνα ή χειρουργική αφαίρεση του ευρήματος, για να ληφθεί περισσότερος ιστός. Αν βρεθεί καρκίνος, η ιστολογική έκθεση περιγράφει τον τύπο του και αν είναι θετικός ή αρνητικός στους ορμονικούς υποδοχείς, στοιχεία πάνω στα οποία στηρίζεται το σχέδιο θεραπείας.

Μια μέρα πιο εύκολη

Η αναμονή μιας βιοψίας είναι δύσκολη, όμως δεν χρειάζεται να μπείτε στην αίθουσα χωρίς να ξέρετε τι θα γίνει. Μια λίστα με τα φάρμακά σας, γραμμένες ερωτήσεις, ένα σουτιέν που στηρίζει και ένας άνθρωπος δίπλα σας είναι απλά βήματα που κάνουν τη μέρα πιο ήρεμη. Για ό,τι αφορά τη δική σας περίπτωση, η συζήτηση με τον γιατρό που παρακολουθεί το εύρημα είναι ο πιο σίγουρος δρόμος.

Πηγές

• American Cancer Society, Core Needle Biopsy of the Breast. https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/breast-biopsy/core-needle-biopsy-of-the-breast.html
• American Cancer Society, Questions to Ask Before a Breast Biopsy. https://www.cancer.org/cancer/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/breast-biopsy/questions-to-ask-before-a-breast-biopsy.html
• RadiologyInfo.org (ACR, RSNA), Ultrasound-Guided Breast Biopsy. https://www.radiologyinfo.org/en/info/breastbius
• RadiologyInfo.org (ACR, RSNA), Stereotactic Breast Biopsy. https://www.radiologyinfo.org/en/info/breastbixr
• Mayo Clinic, Preparing for your breast biopsy. https://cancerblog.mayoclinic.org/2022/10/11/preparing-for-your-breast-biopsy

Σχετικοί οδηγοί

Μώλωπες χωρίς λόγο: πότε αξίζει να τους δει γιατρόςΣχεδόν όλοι έχουμε βρει κάποια στιγμή μια μελανιά στο πόδι ή στο χέρι χωρίς να θυμόμαστε...Μικροδισκεκτομή για δισκοκήλη: πότε προτείνεται, πώς αναρρώνετεΟ πόνος που ξεκινά από τη μέση και κατεβαίνει στο πόδι είναι από τα πιο συχνά...Κατάλυση κολπικής μαρμαρυγής: με καθετήρα ή χειρουργικά;Όταν ο καρδιολόγος αναφέρει την «κατάλυση» (ablation) ως επιλογή για την κολπική μαρμαρυγή, οι περισσότεροι ασθενείς...