Κατάλυση κολπικής μαρμαρυγής: με καθετήρα ή χειρουργικά;

Όταν ο καρδιολόγος αναφέρει την «κατάλυση» (ablation) ως επιλογή για την κολπική μαρμαρυγή, οι περισσότεροι ασθενείς έχουν δύο απορίες: πώς γίνεται στην πράξη και αν σημαίνει χειρουργείο. Στην πραγματικότητα υπάρχουν δύο βασικοί δρόμοι, η κατάλυση με καθετήρα και η χειρουργική κατάλυση, με διαφορετικές ενδείξεις, διαφορετική προετοιμασία και διαφορετική ανάρρωση. Παρακάτω θα βρείτε τι ισχύει για τον καθένα, με πρακτικούς όρους.

Τι κάνει η κατάλυση στην καρδιά

Η κατάλυση χρησιμοποιεί ενέργεια για να δημιουργήσει μικρές, ελεγχόμενες ουλές στον καρδιακό ιστό. Οι ουλές αυτές διακόπτουν τα λανθασμένα ηλεκτρικά σήματα που προκαλούν την αρρυθμία. Η ενέργεια μπορεί να είναι θερμότητα (ραδιοσυχνότητες), ψύξη (κρυοκατάλυση) ή, στις νεότερες τεχνικές, ηλεκτρικοί παλμοί υψηλής ενέργειας (pulsed field ablation). Στην κολπική μαρμαρυγή, ο συνηθισμένος στόχος είναι η ηλεκτρική απομόνωση των πνευμονικών φλεβών.

Κατάλυση με καθετήρα: πώς γίνεται

Είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος και δεν απαιτεί ανοιχτή επέμβαση καρδιάς. Γίνεται από ηλεκτροφυσιολόγο σε ειδικό εργαστήριο του νοσοκομείου. Λεπτοί καθετήρες εισάγονται συνήθως από αγγείο της βουβωνικής χώρας και οδηγούνται ως την καρδιά. Ηλεκτρόδια καταγράφουν πρώτα τα σήματα της καρδιάς, ώστε να χαρτογραφηθεί ο ρυθμός, και στη συνέχεια εφαρμόζεται η ενέργεια.

Ο ασθενής λαμβάνει καταστολή, από ελαφριά έως βαθιά, ή γενική αναισθησία. Πριν από την κατάλυση μπορεί να γίνει υπερηχογράφημα μέσω του οισοφάγου, για να αποκλειστεί η ύπαρξη θρόμβου μέσα στην καρδιά. Η διάρκεια είναι συνήθως μερικές ώρες, περίπου 2-6, ανάλογα με την αρρυθμία και τη μέθοδο.

Χειρουργική κατάλυση: πότε προτιμάται

Η χειρουργική κατάλυση γίνεται από καρδιοχειρουργό, ο οποίος δημιουργεί ένα σχέδιο από ουλές στους κόλπους της καρδιάς (η κλασική επέμβαση ονομάζεται maze, δηλαδή «λαβύρινθος»). Οι ουλές μπορούν να γίνουν με θερμότητα, ψύξη ή νυστέρι. Όταν χρησιμοποιείται νυστέρι, πρόκειται για επέμβαση ανοιχτής καρδιάς. Η χειρουργική προσέγγιση θεωρείται η προτιμώμενη λύση για ανθρώπους με κολπική μαρμαρυγή που χρειάζονται ούτως ή άλλως άλλη επέμβαση καρδιάς, όπως αορτοστεφανιαία παράκαμψη (bypass) ή επιδιόρθωση βαλβίδας. Υπάρχει επίσης η υβριδική κατάλυση, που συνδυάζει χειρουργική προσέγγιση και καθετήρα, για την επίμονη κολπική μαρμαρυγή μεγάλης διάρκειας.

Στην ίδια επέμβαση ο χειρουργός μπορεί να κλείσει και το ωτίο του αριστερού κόλπου, έναν μικρό σάκο όπου σχηματίζονται οι περισσότεροι θρόμβοι στην κολπική μαρμαρυγή. Το κλείσιμο του ωτίου μειώνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού και, σε ορισμένους ασθενείς και πάντα με απόφαση του γιατρού, μπορεί να επιτρέψει τη διακοπή των αντιπηκτικών.

Η κατάλυση κολπικής μαρμαρυγής μαζί με τον αποκλεισμό του ωτίου του αριστερού κόλπου εφαρμόζεται συστηματικά από την κλινική του καρδιοχειρουργού Δρ. Απόστολου Ρουμπελάκη σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή, με τον εξοπλισμό του νοσοκομείου «Ερρίκος Ντύναν». Η κλινική αναφέρει επίσης ότι, όταν ο ασθενής έχει μόνο κολπική μαρμαρυγή, η χειρουργική κατάλυση μπορεί να γίνει και ενδοσκοπικά, μέσω μικρών τομών, και ότι η μέθοδος επιλέγεται για κάθε ασθενή χωριστά, σε συνεργασία καρδιολόγου και καρδιοχειρουργού.

Ποιος είναι υποψήφιος για κατάλυση

Για τους περισσότερους ανθρώπους με κολπική μαρμαρυγή τα φάρμακα μπορεί να είναι η καλύτερη επιλογή, και μόνο ένα μέρος των ασθενών χρειάζεται επέμβαση. Η κατάλυση συζητείται συνήθως όταν:

• τα φάρμακα δεν ελέγχουν ικανοποιητικά τον ρυθμό,
• τα φάρμακα δεν μπορούν να χορηγηθούν ή προκαλούν παρενέργειες που δύσκολα αντιμετωπίζονται,
• ο ασθενής χρειάζεται έτσι κι αλλιώς επέμβαση καρδιάς, οπότε εξετάζεται η χειρουργική κατάλυση στην ίδια επέμβαση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις η κατάλυση είναι και η πρώτη θεραπεία. Η απόφαση στηρίζεται στα συμπτώματα, στις άλλες παθήσεις της καρδιάς, στην πιθανότητα επιτυχίας και στους κινδύνους για τον συγκεκριμένο ασθενή.

Πριν από την επέμβαση: τι να περιμένετε

• Εξετάσεις: για τον καρδιακό ρυθμό, τη δομή της καρδιάς και τη γενική κατάσταση της υγείας.
• Φάρμακα: η ομάδα θεραπείας λέει ποια συνεχίζονται, ποια σταματούν και πότε. Τα αντιπηκτικά δεν διακόπτονται χωρίς σχετική οδηγία. Αν δεν τα παίρνετε ήδη, ο γιατρός μπορεί να συστήσει να ξεκινήσουν πριν από την κατάλυση.
• Νηστεία: συχνά ζητείται να μην τρώτε και να μην πίνετε από το προηγούμενο βράδυ.
• Μεταφορά: κανονίστε κάποιον να σας οδηγήσει στο σπίτι και να σας βοηθήσει τις πρώτες ημέρες.

Ζητήστε από τον γιατρό να σας εξηγήσει τους πιθανούς κινδύνους για τη δική σας περίπτωση. Στην κατάλυση με καθετήρα περιλαμβάνονται αιμορραγία ή λοίμωξη στο σημείο εισόδου, συλλογή αίματος γύρω από την καρδιά, νέα αρρυθμία ή αργός ρυθμός που μπορεί να χρειαστεί βηματοδότη, καθώς και, σπάνια, θρόμβοι και εγκεφαλικό επεισόδιο.

Μετά την κατάλυση: ανάρρωση και παρακολούθηση

Μετά την κατάλυση με καθετήρα, ο ασθενής μένει μερικές ώρες σε χώρο ανάνηψης, όπου ελέγχονται ο ρυθμός, η πίεση και το σημείο εισόδου. Συχνά χρειάζεται ακινησία στο κρεβάτι για λίγες ώρες, ώστε να μην αιμορραγήσει η βουβωνική χώρα. Η επιστροφή στο σπίτι γίνεται την ίδια ή την επόμενη ημέρα, ανάλογα με την επέμβαση.

• Πόνος, μελάνιασμα ή πρήξιμο στη βουβωνική χώρα είναι συνηθισμένα και συχνά βελτιώνονται μέσα σε μία εβδομάδα, αν και η μελανιά μπορεί να κρατήσει περισσότερο λόγω των αντιπηκτικών.
• Οι περισσότεροι επιστρέφουν στις καθημερινές δραστηριότητες μέσα σε λίγες ημέρες, αποφεύγοντας το σήκωμα βάρους για περίπου μία εβδομάδα.
• Για οδήγηση, πτήσεις, επιστροφή στη δουλειά και έντονη άσκηση ακολουθούνται οι οδηγίες της ομάδας θεραπείας. Μέχρι να νιώσει κανείς πλήρως όπως πριν μπορεί να περάσουν μερικές εβδομάδες.
• Τα αντιπηκτικά συνεχίζονται για τουλάχιστον τρεις μήνες, και για μεγαλύτερο διάστημα ανάλογα με τον κίνδυνο εγκεφαλικού. Η κατάλυση δεν καταργεί από μόνη της την ανάγκη για αντιπηκτική αγωγή.

Αν τις πρώτες εβδομάδες εμφανιστεί ξανά ακανόνιστος ρυθμός, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα αποτυχία, γιατί η καρδιά χρειάζεται χρόνο για να επουλωθεί. Η κολπική μαρμαρυγή μπορεί πάντως να επανέλθει: σε κλινικές μελέτες επανήλθε μετά την πρώτη κατάλυση σε περίπου 30-40% των ασθενών, και ορισμένοι χρειάζονται δεύτερη επέμβαση. Γι’ αυτό ακολουθεί τακτική παρακολούθηση του ρυθμού.

Άμεση ιατρική βοήθεια χρειάζεται αν η αιμορραγία στο σημείο εισόδου δεν σταματά με πίεση ή αν εμφανιστεί έντονος πόνος στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή ή σημάδια εγκεφαλικού.

Με καθετήρα ή χειρουργικά: η απόφαση είναι εξατομικευμένη

Η επιλογή ανάμεσα στην κατάλυση με καθετήρα και στη χειρουργική κατάλυση δεν έχει μία απάντηση για όλους. Εξαρτάται από τον τύπο της αρρυθμίας, τα συμπτώματα και το αν υπάρχει άλλη πάθηση της καρδιάς που χρειάζεται επέμβαση. Η απόφαση παίρνεται μαζί με τον καρδιολόγο και, όταν χρειάζεται, με τον καρδιοχειρουργό, αφού συζητηθούν με σαφήνεια τα οφέλη και οι κίνδυνοι για τη δική σας περίπτωση.

Πηγές

• Mayo Clinic, Cardiac ablation. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/cardiac-ablation/about/pac-20384993
• Mayo Clinic, Atrial fibrillation: Diagnosis and treatment. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/atrial-fibrillation/diagnosis-treatment/drc-20350630
• American Heart Association, Surgical Procedures for Atrial Fibrillation. https://www.heart.org/en/health-topics/atrial-fibrillation/treatment-and-prevention-of-atrial-fibrillation/surgical-procedures-for-atrial-fibrillation-afib-or-af
• West Hertfordshire Teaching Hospitals NHS Trust, Catheter Ablation for Atrial Fibrillation. https://www.westhertshospitals.nhs.uk/patients-and-visitors/patient-information-leaflets/18-2241-v2-catheter-ablation-atrial-fibrillation

Σχετικοί οδηγοί

Μώλωπες χωρίς λόγο: πότε αξίζει να τους δει γιατρόςΣχεδόν όλοι έχουμε βρει κάποια στιγμή μια μελανιά στο πόδι ή στο χέρι χωρίς να θυμόμαστε...Πώς να προετοιμαστείτε για βιοψία μαστού και τι να ρωτήσετεΌταν μια μαστογραφία ή ένας υπέρηχος δείχνει κάτι που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, το επόμενο βήμα είναι...Μικροδισκεκτομή για δισκοκήλη: πότε προτείνεται, πώς αναρρώνετεΟ πόνος που ξεκινά από τη μέση και κατεβαίνει στο πόδι είναι από τα πιο συχνά...