Εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς: επιπλοκές και σημάδια στο σπίτι

Η επιστροφή στο σπίτι μετά από εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς φέρνει ανακούφιση, αλλά και πολλές απορίες. Ποιος πόνος είναι αναμενόμενος; Πότε ένα κοκκίνισμα στην τομή είναι απλή επούλωση και πότε σημάδι λοίμωξης; Αυτό το άρθρο ξεχωρίζει τα συνηθισμένα ενοχλήματα της ανάρρωσης από τα σημάδια που χρειάζονται επικοινωνία με τον γιατρό. Δεν αντικαθιστά τις οδηγίες της δικής σας χειρουργικής ομάδας. Τις συμπληρώνει.

Τι περιλαμβάνει η επέμβαση και γιατί η ανάρρωση θέλει χρόνο

Ο όρος «εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς» χρησιμοποιείται συχνά για την επέμβαση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης (bypass). Σε αυτή, ο χειρουργός παίρνει ένα αιμοφόρο αγγείο από άλλο σημείο του σώματος, συνήθως αρτηρία από το χέρι ή το στήθος ή φλέβα από το πόδι, και το τοποθετεί ώστε το αίμα να παρακάμπτει τη στενωμένη ή αποφραγμένη στεφανιαία αρτηρία. Η διαδικασία περιλαμβάνει το άνοιγμα του στέρνου. Μπορεί να γίνει με μηχάνημα εξωσωματικής κυκλοφορίας ή με την καρδιά να συνεχίζει να χτυπά.

Η επέμβαση διαρκεί από 2 έως 6 ώρες, ανάλογα με τον αριθμό των παρακάμψεων. Η παραμονή στο νοσοκομείο κρατά συνήθως από λίγες ημέρες έως περίπου μία εβδομάδα, με τουλάχιστον 1 έως 3 ημέρες στη ΜΕΘ. Επειδή υπάρχουν τομή στο στέρνο και συχνά δεύτερη τομή στο πόδι, η φροντίδα των τραυμάτων είναι κεντρικό κομμάτι της ανάρρωσης στο σπίτι.

Τι είναι φυσιολογικό τις πρώτες εβδομάδες

Πολλά ενοχλήματα που τρομάζουν τον ασθενή είναι αναμενόμενα. Σύμφωνα με το Τμήμα Χειρουργικής του Columbia University, η κόπωση είναι φυσιολογική μετά από μια μεγάλη επέμβαση. Δεν είναι παράξενο να νιώθετε δυνατοί μια μέρα και αδύναμοι την επόμενη. Οι τομές μπορεί να φαγουρίζουν ή να είναι ευαίσθητες, σφιχτές ή μουδιασμένες για μερικές εβδομάδες, και κάποιοι μώλωπες γύρω τους είναι επίσης φυσιολογικοί.

Ο οδηγός που παρουσιάζεται στο τι να περιμένουμε μετά από χειρουργείο καρδιάς του ιατρείου του Β. Κώτση, βασισμένος σε υλικό της Αμερικανικής Εταιρείας Χειρουργών Θώρακος, αναφέρει ακόμη ως συνηθισμένα:

• μειωμένη όρεξη για αρκετές εβδομάδες, μειωμένη γεύση ή ναυτία με τη μυρωδιά φαγητού για μία ή δύο εβδομάδες
• πρήξιμο στο πόδι όπου έγινε τομή, για περίπου 3 μήνες
• δυσκολία στον ύπνο ή ξύπνημα νωρίς τα ξημερώματα
• δυσκοιλιότητα
• εναλλαγές διάθεσης, με καλές και κακές μέρες
• μια μικρή διόγκωση στο πάνω τμήμα της τομής του στέρνου

Ο ίδιος οδηγός τονίζει ότι κάθε ασθενής αντιδρά διαφορετικά και ότι προηγούνται πάντα οι ειδικές οδηγίες του θεράποντα ιατρού.

Λοίμωξη του τραύματος: τα σημάδια που μετράνε

Η λοίμωξη της τομής είναι από τις επιπλοκές που ο ίδιος ο ασθενής μπορεί να εντοπίσει νωρίς. Το Columbia University απαριθμεί τα πιθανά σημάδια λοίμωξης:

• κοκκίνισμα που δεν είναι ομοιόμορφο και απλώνεται
• αυξημένο πρήξιμο ή ευαισθησία κατά μήκος της τομής
• πυκνό, κίτρινο υγρό που εκρέει
• πόνος
• άσχημη οσμή
• αίσθηση τριξίματος ή «κλικ» στο στέρνο
• επίμονος υψηλός πυρετός, πάνω από 101 βαθμούς Φαρενάιτ (περίπου 38,3 °C)

Η αίσθηση τριξίματος στο στήθος αξίζει ιδιαίτερη προσοχή, γιατί αφορά το ίδιο το στέρνο και όχι μόνο το δέρμα. Αν εμφανιστεί οποιοδήποτε από αυτά τα σημάδια, επικοινωνήστε με τον χειρουργό σας.

Καθημερινή φροντίδα της τομής

Σωστή φροντίδα σημαίνει λιγότερες πιθανότητες για προβλήματα. Οι οδηγίες του Columbia University περιλαμβάνουν:

• ντους μόνο αν το έχει εγκρίνει ο χειρουργός πριν το εξιτήριο, με χλιαρό και όχι ζεστό νερό
• απαλό πλύσιμο με σαπούνι και νερό, χωρίς τρίψιμο, και στέγνωμα με ελαφρά χτυπήματα
• όχι μπάνιο στην μπανιέρα, όχι πούδρες ή λοσιόν κοντά στις τομές
• οι λευκές ταινίες (steri strips) πέφτουν σταδιακά, και αν δεν έχουν πέσει σε 7 ημέρες αφαιρούνται απαλά μετά το πλύσιμο
• αποφυγή έκθεσης της τομής στον ήλιο για τον πρώτο χρόνο

Την πρώτη εβδομάδα μπορεί να βγαίνει διαυγές υγρό από τα σημεία όπου υπήρχαν οι σωλήνες παροχέτευσης. Αν χρειάζεται να αλλάζετε τη γάζα περισσότερες από μία φορά την ημέρα, ενημερώστε το γραφείο του χειρουργού.

Ζύγισμα και θερμοκρασία: δύο απλοί έλεγχοι

Το καθημερινό ζύγισμα είναι ένας εύκολος τρόπος να παρακολουθείτε την καρδιά. Η γρήγορη αύξηση βάρους μπορεί να σημαίνει ότι η καρδιά δεν αντλεί αποτελεσματικά. Το Columbia University συστήνει επικοινωνία με τον καρδιολόγο αν πάρετε περισσότερο από 2-3 λίβρες (περίπου 1-1,5 κιλό) σε μία ημέρα ή περισσότερο από 3-5 λίβρες (περίπου 1,5-2,5 κιλά) σε μία εβδομάδα.

Αν νιώθετε ζέστη ή ρίγη, μετρήστε τη θερμοκρασία τρεις φορές την ημέρα, πρωί, απόγευμα και βράδυ. Καταγράψτε τις τιμές για να τις δείξετε στον γιατρό.

Πρακτικό ημερολόγιο ανάρρωσης

Ένα απλό τετράδιο βοηθά πολύ. Γράψτε κάθε μέρα το βάρος, τη θερμοκρασία όταν τη μετράτε, πώς φαίνεται η τομή και πώς νιώσατε. Έτσι, όταν τηλεφωνήσετε στον γιατρό, θα έχετε συγκεκριμένα στοιχεία και όχι μόνο μια γενική εντύπωση. Ζητήστε επίσης από το νοσοκομείο πληροφορίες για προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης, που βοηθούν στη σταδιακή επιστροφή της αντοχής.

Η ανάρρωση μετά από εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς είναι σταδιακή, με σκαμπανεβάσματα που συνήθως είναι φυσιολογικά. Το κλειδί είναι να γνωρίζετε ποια σημάδια ξεφεύγουν από το αναμενόμενο, κυρίως στην τομή, στο βάρος και στη θερμοκρασία, και να μη διστάζετε να επικοινωνήσετε με τη θεραπευτική σας ομάδα.

Πηγές

• Columbia University Department of Surgery, Recovery From Heart Surgery: Common Concerns. https://columbiasurgery.org/heart/recovering-home
• Wikipedia, Επέμβαση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης – Βικιπαίδεια. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%80%CE%AD%CE%BC%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B7_%CE%B1%CE%BF%CF%81%CF%84%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%B1%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%B1%CE%BC%CF%88%CE%B7%CF%82

Σχετικοί οδηγοί

Μώλωπες χωρίς λόγο: πότε αξίζει να τους δει γιατρόςΣχεδόν όλοι έχουμε βρει κάποια στιγμή μια μελανιά στο πόδι ή στο χέρι χωρίς να θυμόμαστε...Πώς να προετοιμαστείτε για βιοψία μαστού και τι να ρωτήσετεΌταν μια μαστογραφία ή ένας υπέρηχος δείχνει κάτι που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, το επόμενο βήμα είναι...Μικροδισκεκτομή για δισκοκήλη: πότε προτείνεται, πώς αναρρώνετεΟ πόνος που ξεκινά από τη μέση και κατεβαίνει στο πόδι είναι από τα πιο συχνά...