Πόνος στο επιγάστριο: πότε δείχνει παγκρεατίτιδα

Ένας πόνος ψηλά στην κοιλιά μπορεί να έχει πολλές εξηγήσεις, από μια βαριά γαστρεντερίτιδα μέχρι πρόβλημα στη χοληδόχο κύστη. Υπάρχει όμως ένα μοτίβο που οι γιατροί δεν αφήνουν να περάσει: πόνος που ξεκινά ξαφνικά, δεν υποχωρεί και απλώνεται προς την πλάτη. Αυτή η εικόνα οδηγεί συχνά στη σκέψη της φλεγμονής του παγκρέατος, μιας κατάστασης που χρειάζεται νοσοκομειακή εκτίμηση και όχι αναμονή στο σπίτι.

Πώς μοιάζει ο πόνος της φλεγμονής του παγκρέατος

Το κύριο σύμπτωμα, σύμφωνα με το NHS, είναι κοιλιακός πόνος που εμφανίζεται ξαφνικά και δεν περνά. Περιγράφεται συχνά ως έντονος, οξύς ή σαν μαχαιριά. Μπορεί να επεκτείνεται προς τα πλάγια και την πλάτη και να χειροτερεύει μετά το φαγητό ή με την κίνηση. Πολλοί ασθενείς αναφέρουν ότι ανακουφίζονται κάπως όταν σκύβουν μπροστά ή φέρνουν τα γόνατα προς το στήθος.

Το National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases προσθέτει ότι ο πόνος μπορεί να ξεκινήσει είτε αργά είτε απότομα, να είναι ήπιος ή σοβαρός και να κρατήσει αρκετές ημέρες. Δεν υπάρχει δηλαδή μία και μοναδική ένταση που να χαρακτηρίζει την κρίση, και γι’ αυτό η διάρκεια και η εντόπιση μετράνε περισσότερο από το πόσο δυνατός φαίνεται ο πόνος την πρώτη ώρα.

Τι συνοδεύει συνήθως τον πόνο

Ο πόνος σπάνια έρχεται μόνος του. Οι οργανισμοί υγείας καταγράφουν σταθερά την ίδια ομάδα εκδηλώσεων:

• ναυτία και έμετος
• πυρετός ή αίσθημα ρίγους
• ταχυκαρδία
• ευαισθησία της κοιλιάς στην ψηλάφηση
• φούσκωμα και πρήξιμο της κοιλιάς
• δυσκολία στην αναπνοή

Η Mayo Clinic σημειώνει ότι ο πόνος στο επάνω μέρος της κοιλιάς τείνει να επιδεινώνεται μετά το γεύμα και μπορεί να αντανακλά προς την πλάτη ή τους ώμους. Αναλυτική περιγραφή για τα συμπτώματα της παγκρεατίτιδας και τον τρόπο που αντιμετωπίζεται στην πράξη δίνει η σελίδα του καθηγητή Αριστοτέλη Περράκη, χειρουργού με εξειδίκευση στο πάγκρεας και το ήπαρ.

Πότε η αναμονή δεν έχει νόημα

Το NHS ξεχωρίζει κάποιες καταστάσεις ως επείγουσες. Άμεση βοήθεια χρειάζεται όταν ο πόνος απλώνεται στην πλάτη, όταν υπάρχει επίμονο φούσκωμα, γρήγοροι παλμοί, δυσκολία στην αναπνοή ή αλλαγή στο χρώμα του δέρματος γύρω από την κοιλιά. Ξαφνικός και έντονος κοιλιακός πόνος που δεν υποχωρεί, μαζί με υψηλό πυρετό ή ρίγη, είναι επίσης λόγος για άμεση επικοινωνία με υπηρεσία υγείας.

Η Mayo Clinic το θέτει πιο απλά: αν ο πόνος είναι τόσο έντονος ώστε να μην μπορείτε να καθίσετε ήσυχα, ζητήστε βοήθεια αμέσως. Κανένα σύμπτωμα από μόνο του δεν θέτει διάγνωση, αλλά ο συνδυασμός τους αλλάζει την προτεραιότητα.

Από πού ξεκινά το πρόβλημα

Η πιο συχνή αιτία, και στις τρεις πηγές, είναι οι χολόλιθοι που φράζουν την έξοδο του παγκρέατος. Δεύτερη έρχεται η βαριά κατανάλωση αλκοόλ. Ακολουθούν αιτίες που εμφανίζονται σπανιότερα: ορισμένα φάρμακα, τραυματισμός ή χειρουργική κάκωση της περιοχής, υψηλά τριγλυκερίδια, αυξημένο ασβέστιο στο αίμα, λοιμώξεις, γενετικές διαταραχές του παγκρέατος και, σε ένα μέρος των περιστατικών, καρκίνος του παγκρέατος. Το NIDDK επισημαίνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις η αιτία δεν ταυτοποιείται ποτέ.

Ως προς το ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο, η Mayo Clinic αναφέρει το κάπνισμα, την παχυσαρκία με δείκτη μάζας σώματος 30 και άνω, τον διαβήτη, το οικογενειακό ιστορικό παγκρεατίτιδας ή χολόλιθων και την υψηλή ημερήσια κατανάλωση αλκοόλ.

Τι περιλαμβάνει ο έλεγχος

Η διάγνωση στηρίζεται σε εξετάσεις αίματος και, όταν χρειάζεται, σε αξονική τομογραφία, όπως περιγράφει το NHS. Η νοσοκομειακή φροντίδα περιλαμβάνει χορήγηση υγρών και θρεπτικών ουσιών ενδοφλεβίως, αναλγησία και αντιβιοτικά εφόσον υπάρχει λοίμωξη. Το NHS αναφέρει ότι οι περισσότεροι ασθενείς ανακάμπτουν μέσα σε περίπου μία εβδομάδα, με νοσηλεία που συνήθως διαρκεί πέντε έως δέκα ημέρες. Όταν υπεύθυνοι είναι οι χολόλιθοι, η αντιμετώπιση της αιτίας γίνεται σε δεύτερο χρόνο, με ενδοσκοπική αφαίρεση και στη συνέχεια αφαίρεση της χοληδόχου κύστης.

Όταν τα ενοχλήματα επιστρέφουν

Η χρόνια μορφή έχει διαφορετικό πρόσωπο. Το NIDDK και η Mayo Clinic περιγράφουν επίμονο πόνο στο άνω μέρος της κοιλιάς που εντείνεται μετά τα γεύματα, διάρροια, λιπαρά και δύσοσμα κόπρανα, ναυτία, έμετο και απώλεια βάρους χωρίς εξήγηση. Ορισμένοι ασθενείς δεν έχουν καθόλου πόνο. Με την πάροδο του χρόνου μπορεί να εμφανιστούν σημεία διαβήτη, όπως αυξημένη δίψα και συχνοουρία.

Στις πιθανές επιπλοκές η Mayo Clinic καταγράφει νεφρική ανεπάρκεια, αναπνευστικά προβλήματα, λοίμωξη του παγκρέατος, ψευδοκύστεις, υποθρεψία, οστεοπόρωση και αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη και για καρκίνο του παγκρέατος. Το NIDDK αναφέρει ότι σοβαρή λοίμωξη ή απόφραξη των χοληφόρων μπορεί να αποβεί μοιραία αν δεν αντιμετωπιστεί.

Το πρακτικό συμπέρασμα

Κανένα κείμενο δεν αντικαθιστά την εξέταση. Αυτό που μπορεί να κάνει ο καθένας είναι να αναγνωρίσει το μοτίβο: επίμονος πόνος ψηλά στην κοιλιά που αντανακλά στην πλάτη, μαζί με ναυτία, έμετο ή πυρετό, δεν είναι απλή δυσπεψία. Σε αυτή την περίπτωση η σωστή κίνηση είναι η άμεση εκτίμηση σε νοσοκομείο, ώστε να γίνουν οι εξετάσεις που θα δείξουν αν πρόκειται για οξεία παγκρεατίτιδα ή για κάτι άλλο, και να αντιμετωπιστεί η αιτία και όχι μόνο ο πόνος.

Πηγές

• NHS, Acute pancreatitis. https://www.nhs.uk/conditions/acute-pancreatitis/
• Mayo Clinic, Pancreatitis – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pancreatitis/symptoms-causes/syc-20360227
• National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, Symptoms & Causes of Pancreatitis. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/pancreatitis/symptoms-causes

Σχετικοί οδηγοί

Πολυοζώδης βρογχοκήλη: σημάδια και βήματα ελέγχουΗ διόγκωση του θυρεοειδούς είναι από τα ευρήματα που εντοπίζονται συχνά σε έναν έλεγχο ρουτίνας, πολλές...Οδηγός Οδοντιατρικής Υγείας: Αντιμετώπιση Φλεγμονής στα Ούλα, Στίλβωση ΔοντιώνΠολλά από τα προβλήματα που συναντάμε στο στόμα ξεκινούν με ένα μικρό σημάδι: λίγο αίμα στο...Γιατρός στο Σπίτι: Λύση Άμεσης Φροντίδας για Πολλές ΠαθήσειςΓιατρός στο Σπίτι: Λύση Άμεσης Φροντίδας για Πολλές Παθήσεις Η άμεση ιατρική υποστήριξη χωρίς μετακινήσεις είναι...